De Utrechtse wijken: Zuid

Water is voor de wijk Zuid, die bestaat uit Tolsteeg, Hoograven en Lunetten, altijd van groot belang geweest. In het noorden stroomde de Kromme Rijn, en Tolsteeg ontstond als een voorstad van Utrecht op de plek waar de land- en waterwegen uit het oosten bij elkaar kwamen. Van enorm belang was het graven van de Vaartse Rijn, een van de vroegste grote kanalen in Nederland. Tolsteeg werd een concentratie van scheepswerven, pottenbakkerijen en industriemolens, een zeer bedrijvige plaats. Water was niet alleen een vriend: de moerassige gronden van Oost- en Westraven moesten eerst ontwaterd worden voordat hier landbouw kon plaatsvinden. Maar juist door die lage ligging was het gebied ideaal om onder water gezet te worden om zo een naderende vijand de opmars te beletten. Het gebied van Hoograven en Lunetten maakte dan ook lange tijd deel uit van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. De Lunetten, de vier forten waarnaar de latere woonwijk is genoemd, liggen precies zo dat de delen die niet onder water konden worden, met hun geschut bestreken.

Een doorslaggevend jaartal voor Zuid is 1954. Toen werd de door Utrecht langgewenste gemeentelijke herindeling een feit, waardoor het gebied bij de stad Utrecht kwam en de eerste naoorlogse buitenwijk Hoograven er kon verrijzen. De eerste flats van Utrecht kregen er een plek en over de indeling van de hele wijk was nagedacht. De inzichten over wonen veranderden echter en dat is duidelijk te zien met de volgende woonwijk die in Zuid werd gebouwd. Lunetten is van een heel andere opzet, met laagbouw, woonerven en hofjes. Drie verschillende buurten vormen samen een staalkaart van duizend jaar wonen.